มิถุนายน 2569

วันมหาสมุทรโลก (World Oceans Day) 

เนื่องใน วันมหาสมุทรโลก (World Oceans Day) ซึ่งตรงกับวันที่ 8 มิถุนายน ของทุกปี ความเป็นมาและความสำคัญแนวคิดเรื่องวันมหาสมุทรโลกเกิดขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2535 (ค.ศ. 1992) โดยรัฐบาลแคนาดาได้เสนอแนวคิดนี้ในการประชุมสุดยอดระดับโลกด้านสิ่งแวดล้อม (Earth Summit) ณ เมืองรีโอเดจาเนโร ประเทศบราซิล เพื่อผลักดันให้ผู้คนทั่วโลกตระหนักถึงบทบาทของมหาสมุทรในชีวิตประจำวันและร่วมมือกันปกป้องดูแลอย่างไรก็ตาม ในช่วงแรกยังไม่ได้เป็นวันหยุดหรือวันระลึกอย่างเป็นทางการในระดับสากล จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2551 (ค.ศ. 2008) 
องค์การสหประชาชาติ (UN) ได้มีมติอย่างเป็นทางการกำหนดให้วันที่ 8 มิถุนายนของทุกปีเป็น "วันมหาสมุทรโลก" โดยเริ่มเฉลิมฉลองอย่างเป็นทางการครั้งแรกในปี พ.ศ. 2552 เพื่อสร้างเครือข่ายอนุรักษ์และขับเคลื่อนการจัดการมหาสมุทรอย่างยั่งยืนร่วมกันทั่วโลก

ความสำคัญของวันมหาสมุทรโลก มหาสมุทรครอบคลุมพื้นที่กว่า 70% ของพื้นผิวโลก และมีความสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตทุกชนิดในแง่มุมต่างๆ ดังนี้:

• มหาสมุทรเปรียบเสมือน "ปอดของโลก" โดยแพลงก์ตอนพืชและพืชทะเลเป็นผู้ผลิตก๊าซออกซิเจนให้แก่โลกของเรามากกว่า 50% ของออกซิเจนที่เราใช้หายใจ- มหาสมุทรทำหน้าที่ดูดซับความร้อนจากดวงอาทิตย์ และช่วยควบคุมอุณหภูมิรวมถึงสภาพภูมิอากาศของโลกไม่ให้แปรปรวนจนเกินไป นอกจากนี้ยังช่วยดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ที่มนุษย์ปล่อยออกมาเป็นจำนวนมาก
• เป็นแหล่งอาหารหลักของประชากรโลกมากกว่า 1,000 ล้านคน และเป็นรากฐานของความมั่นคงทางอาหารในระดับสากล
• ขับเคลื่อนเศรษฐกิจและการจ้างงานในภาคอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับทางทะเล ไม่ว่าจะเป็นการประมง การท่องเที่ยว และการขนส่งทางเรือ สร้างงานและรายได้ให้กับผู้คนหลายล้านคนทั่วโลก
• มหาสมุทรเป็นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตนานาชนิด ตั้งแต่สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวขนาดเล็กไปจนถึงสัตว์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลกอย่างวาฬสีน้ำเงิน

ทำไมเราจึงต้องให้ความสำคัญ?
ในปัจจุบัน มหาสมุทรกำลังเผชิญวิกฤตอย่างหนักจากน้ำมือมนุษย์ ทั้งปัญหาขยะพลาสติก ปัญหาการทำประมงเกินขนาด (Overfishing) และสภาวะโลกร้อนที่ทำให้น้ำทะเลเป็นกรดและเกิดปรากฏการณ์
ปะการังฟอกขาว วันมหาสมุทรโลกจึงเป็นย้ำเตือนให้พวกเราทุกคนลดการใช้พลาสติก จัดการขยะอย่างถูกต้อง และร่วมกันฟื้นฟูระบบนิเวศทางทะเลก่อนที่จะสายเกินไป
การร่วมมือกันปกป้องมหาสมุทรไม่ได้จำกัดอยู่แค่กลุ่มคนที่อยู่ติดทะเลเท่านั้น เพราะไม่ว่าเราจะอาศัยอยู่ที่ไหน ขยะและการใช้ชีวิตประจำวันของเราส่งผลกระทบต่อทะเลเสมอ

แนวทางกิจกรรมรณรงค์และการลงมือทำ ที่พวกเราทุกคนสามารถช่วยกันได้ เพื่อให้มหาสมุทรยังคงอุดมสมบูรณ์คู่กับมนุษย์ต่อไป

1. กิจกรรมปรับเปลี่ยนในชีวิตประจำวัน (เริ่มได้ที่ตัวเรา)

• ลด เลิก ใช้พลาสติกแบบครั้งเดียวทิ้ง (Single-use Plastics): พลาสติกอย่างถุง แก้ว หลอด หรือช้อนส้อมพลาสติก เป็นขยะอันดับต้นๆ ที่หลุดรอดลงสู่ทะเลและกลายเป็น "ไมโครพลาสติก" ที่ปนเปื้อนในห่วงโซ่อาหาร การเปลี่ยนมาใช้ถุงผ้า พกแก้วน้ำ หรือกล่องข้าวส่วนตัว ช่วยลดปริมาณขยะที่จะไหลลงสู่มหาสมุทรได้มหาศาล
• เลือกซื้ออาหารทะเลจากการประมงที่ยั่งยืน: หลีกเลี่ยงการสนับสนุนอาหารทะเลที่จับในฤดูวางไข่ สัตว์น้ำวัยอ่อน (เช่น ลูกปลาทู) หรือสัตว์น้ำที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ รวมถึงเลือกอุดหนุนชาวประมงพื้นบ้านที่ใช้เครื่องมือจับสัตว์น้ำแบบไม่ทำลายระบบนิเวศ
• ลดการใช้สารเคมีในบ้าน: น้ำยาทำความสะอาด สารเคมีซักล้าง หรือยากำจัดศัตรูพืชที่เราใช้ในชีวิตประจำวัน สุดท้ายจะถูกชะล้างลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะและไหลไปรวมกันที่ทะเล การเปลี่ยนมาใช้ผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (Biodegradable) จะช่วยลดมลพิษทางน้ำได้โดยตรง

2. กิจกรรมมีส่วนร่วมเชิงรุก (Action & Community)

• กิจกรรม "Plugging" หรือวิ่งเก็บขยะริมชายหาด/แหล่งน้ำ: หากมีโอกาสไปเที่ยวทะเล การสละเวลาสั้นๆ ร่วมกิจกรรมเก็บขยะชายหาด หรือแม้แต่การช่วยกันเก็บขยะตามลำคลองและสวนสาธารณะในเมือง ก็เป็นการตัดวงจรไม่ให้ขยะเหล่านั้นถูกลมและน้ำพัดพาลงสู่มหาสมุทร
• ร่วมกิจกรรมฟื้นฟูระบบนิเวศชายฝั่ง:
  • ปลูกป่าชายเลน: ซึ่งเป็นอนุบาลสัตว์น้ำวัยอ่อนและดักกรองขยะก่อนลงทะเล
  • กิจกรรมฟื้นฟูปะการัง หรือปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำ: เพื่อช่วยเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพและคืนความสมดุลให้ท้องทะเล

• จัดนิทรรศการหรือสื่อสารให้ความรู้ (Digital Campaign): ใช้สื่อโซเชียลมีเดียแชร์เรื่องราว ความสวยงาม และวิกฤตที่มหาสมุทรกำลังเผชิญ เพื่อสร้างความตระหนักรู้ (Awareness) ให้กับคนรอบข้าง เพราะความเข้าใจที่ถูกต้องคือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง

3. กิจกรรมสำหรับองค์กรและโรงเรียน (Awareness inside Out)

• แคมเปญสัปดาห์ปลอดพลาสติก (Plastic-Free Week): จัดกิจกรรมท้าทายในโรงเรียนหรือที่ทำงาน ให้ทุกคนลองลดการนำเข้าพลาสติกใหม่เป็นเวลา 1 สัปดาห์ พร้อมให้ความรู้เรื่องการคัดแยกขยะที่ถูกต้อง เพื่อไม่ให้ขยะพลาสติกหลุดรอดไปสู่สิ่งแวดล้อม
• สนับสนุนแบรนด์ที่ใช้วัสดุรีไซเคิลจากขยะทะเล (Upcycling): เลือกใช้อุปกรณ์ ข้าวของเครื่องใช้ หรือเสื้อผ้า จากองค์กรหรือแบรนด์ที่มีนโยบายนำอวนจับปลาเก่าหรือขยะพลาสติกในทะเลมาแปรรูปใหม่ เพื่อช่วยสนับสนุนเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)

"ทุกหยดน้ำรวมกันเป็นมหาสมุทร" การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตประจำวันของเราในทุกๆ วัน เมื่อรวมกันจากคนนับล้าน ก็สามารถกลายเป็นพลังอันยิ่งใหญ่ที่ช่วยรักษาลมหายใจของโลกใบนี้ไว้ได้