ตุลาคม 2569
วันล้างมือโลก (Global Handwashing Day)
ตรงกับวันที่ 15 ตุลาคมของทุกปี เป็นวันรณรงค์ระดับนานาชาติที่จัดขึ้นเพื่อกระตุ้นและปลูกฝังพฤติกรรมการล้างมือด้วยสบู่ให้เป็นสุขนิสัยที่ทำกันอย่างแพร่หลาย เพื่อลดการแพร่กระจายของเชื้อโรคและลดอัตราป่วยจากโรคติดเชื้อต่าง ๆ
ประวัติและความเป็นมา
- จุดเริ่มต้น (ปี 2008): ริเริ่มขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม ค.ศ. 2008 โดยองค์กรความร่วมมือเพื่อการล้างมือโลก (Global Handwashing Partnership - GHP) ซึ่งเป็นการรวมตัวกันขององค์กรระดับสากล เช่น UNICEF, WHO, ธนาคารโลก (World Bank), US CDC และบริษัทเอกชนชั้นนำ
- การสนับสนุนจาก UN: สมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (UN General Assembly) ได้กำหนดให้ปี 2008 เป็น "ปีแห่งการสุขาภิบาลสากล" (International Year of Sanitation) และให้การรับรองวันล้างมือโลกอย่างเป็นทางการ
- วัตถุประสงค์หลัก: ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมผู้คนทั่วโลก โดยเฉพาะเด็กและเยาวชน ให้หันมาล้างมือด้วยสบู่อย่างถูกวิธี เพื่อลดการอัตราเสียชีวิตของเด็กจากโรคติดเชื้อทางเดินอาหาร (โรคท้องร่วง) และโรคติดเชื้อทางเดินหายใจ (เช่น ปอดบวม) ซึ่งสถิติพบว่าการล้างมือด้วยสบู่ช่วยลดอัตราป่วยด้วยโรคท้องร่วงลงได้เกือบ 50%
กิจกรรมและเหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้อง ในระดับสากล (Global Events)
- การสร้างสถิติปีแรก (2008): ในการจัดงานครั้งแรก มีเด็กนักเรียนมากกว่า 120 ล้านคน ในกว่า 70 ประเทศทั่วเลือกร่วมกันล้างมือด้วยสบู่พร้อมกัน (ในประเทศอินเดียมีตำนานนักคริกเก็ต Sachin Tendulkar นำเด็กนักเรียนกว่า 100 ล้านคนร่วมทำกิจกรรม)
- การรับมือวิกฤตระบาดระดับโลก
- ปี 2014 (วิกฤตอีโบลา): วันล้างมือโลกถูกนำมาใช้เป็นแคมเปญหลักในแอฟริกาตะวันตก เพื่อรณรงค์ยับยั้งการแพร่ระบาดของไวรัสอีโบลา
- ปี 2020 (วิกฤต COVID-19): จัดขึ้นภายใต้แนวคิด "Hand Hygiene for All" ซึ่งเน้นย้ำถึงบทบาทสำคัญสูงสุดของการล้างมือในการเป็นเกราะป้องกันการแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ทั่วโลก
- กิจกรรมในโรงเรียนและชุมชน: จัดการประกวดวาดภาพระบายสี การสาธิตขั้นตอนการล้างมือ 7 ขั้นตอน และการติดตั้งอ่างล้างมือชั่วคราว/แจกสบู่ในพื้นที่ขาดแคลนสุขอนามัย
กิจกรรมในประเทศไทย
- แคมเปญของกระทรวงสาธารณสุข: กรมอนามัยและหน่วยงานสาธารณสุขทั่วประเทศจะจัดกิจกรรมรณรงค์สอนขั้นตอน "การล้างมือ 7 ขั้นตอน" ให้กับเด็กนักเรียนตามโรงเรียนต่าง ๆ
- รณรงค์สูตร "2 ก่อน 5 หลัง": เน้นย้ำให้ประชาชนล้างมือบ่อย ๆ ได้แก่
- 2 ก่อน: ก่อนรับประทานอาหาร และ ก่อนเตรียม/ประกอบอาหาร
- 5 หลัง: หลังเข้าห้องน้ำ/ขับถ่าย, หลังสัมผัสสิ่งสกปรก/สิ่งสั่งมูก, หลังสัมผัสสัตว์เลี้ยง, หลังสัมผัสผู้ป่วย และ หลังกลับมาจากนอกบ้าน
ขั้นตอนการล้างมือ 7 ขั้นตอนให้สะอาดถูกวิธี
เพื่อประสิทธิผลสูงสุด ควรใช้เวลาล้างมือด้วยสบู่อย่างน้อย 20 วินาที (หรือร้องเพลง "แฮปปี้เบิร์ธเดย์" 2 รอบ) ตามขั้นตอนดังนี้:
- ฝ่ามือถูฝ่ามือ: ใช้ฝ่ามือทั้งสองข้างถูกัน
- ฝ่ามือถูหลังมือ: ใช้ฝ่ามือถูหลังมืออีกข้างและซอกนิ้ว (สลับซ้าย-ขวา)
- ฝ่ามือถูฝ่ามือและนิ้วถูซอกนิ้ว: ประกบฝ่ามือเข้าด้วยกัน ถูซอกนิ้วด้านหน้า
- หลังนิ้วมือถูฝ่ามือ: กํามือข้างหนึ่ง นำหลังนิ้วไปถูบนฝ่ามืออีกข้าง
- ถูนิ้วหัวแม่มือ: ใช้ฝ่ามือกำรอบนิ้วหัวแม่มืออีกข้างแล้วหมุนถู (สลับซ้าย-ขวา)
- ปลายนิ้วถูขวางฝ่ามือ: รวบปลายนิ้วถูวนไปมาบนฝ่ามืออีกข้าง
- ถูรอบข้อมือ: ใช้ฝ่ามือกำรอบข้อมืออีกข้างแล้วหมุนถูโดยรอบ
